موانع مهرورزی (4) | حسادت و غیرتورزی نابجا
ششم) حسادت و غیرتورزی نابجا
نابردباری و بیشكیبی زن در برابر زنی دیگر - كه شوهرش را از نظر جاذبههای جنسی به خود معطوف نماید - امری طبیعی و رایج است.
لیكن حساسیتهای نابجا و خیالبافانه و بزرگنمایی شده و افراطی كه نشان از بیماری حسادت است، زندگی زناشویی را به چالش میكشاند و مانع از محبت و مهرورزی میشود.
این حساسیتهای افراطی و غیرطبیعی نسبت به رفتار صمیمانة همسر در معاشرت با دیگران، اغلب در نخستین ماههای پس از ازدواج، بیشتر بروز میكند؛ زنِ جوان از اینكه همسرش با زنانِ دیگر، حتی آشنا و خویشاوند رفتاری صمیمانه و محبتآمیز داشته باشد بسیار ناخرسند و عصبانی میشود و از نگاه یا گفتگوی همسرش با زنی دیگر – به ویژه اگر لحنی شاد و مزاحآور داشته باشد - به شدت رنج میبرد.
حتی زنانی هستند كه پا را فراتر از این میگذارند و به هر رفتار صمیمی شوهرشان با مردان دیگر نیز واكنش منفی نشان میدهند!
اینكه چرا زن اینگونه حساسیت میورزد نیاز به بررسی روانشناسانه دارد، معمولاً نخستین واكنشهای منفی زنان جوان نسبت به روابط صمیمی همسرشان با دیگران، ریشه در نوعی انحصارطلبی عاشقانه دارد. زن همسرش را منحصراً متعلق به خود میداند كه باید تمامی عشق و محبت خویش را تنها و تنها نثار او كند. پس هر نوع حركت و رفتار تكریمآمیز نسبت به زنی دیگر، به مفهوم شكستهشدن حلقة انحصاری عشقِ مرد به زنش میباشد و غیرقابل تحمل است.
كار به جایی میرسد كه برخی زنان حتی رفتار محبتآمیز شوهر نسبت به خواهر یا مادرش را بر نمیتابند و به آن حسادت میورزند.
ناگفته نماند كه غیرتورزی نابجا و افراطی مرد نسبت به همسرش نیز همانند حسادتِ زنانه مانع از محبت میشود و زندگی زناشویی را با آسیب روبهرو میسازد.
امیرمؤمنان (علیه السلام) در اینباره میفرماید:
اِیاك و التَّغایرَ فِی غَیرِ مَوضِعِ غَیرَةٍ فَاِنَّ ذلكَ یدعُو الصَّحیحَةَ اِلَی السَّقَمِ وَ البَرِیئةَ اِلی الرَّیبِ .[1]
از غیرتِ نابجا [نسبت به همسرانت] بپرهیز، كه آن، زنِ سالم را به بیماری، و پاكدامن را به بدگمانی [و انحراف جنسی] میكشاند.
یك پرسش و پاسخ
آیا اینگونه حساسیتهای نابجا و غیرطبیعی و افراطی را باید نادیده گرفت و به آن بیاعتنایی كرد؟!
خیر، اگر اینگونه حساسیتها، با واكنش و برخوردِ درستی مواجه نشود، چه بسا زمینهساز اختلافات ریشهدار در روابط خانوادگی گردد.
نخستین گام در اینگونه موارد، استفاده از روش حساسیتزدایی و كاستن زمینههای بروزِ تحریك در همسرِ جوان است.
زن و مرد جوان باید در روابط اجتماعی خود با مردان و زنان دیگر به گونهای رفتار كنند كه موجب تحریك حس حسادتِ زنانه یا غیرت مردانه نشود. مفهوم این توصیه این نیست كه چهرهای عبوس و خشك و اخمآلود به خود بگیرند یا روابط خود را با دیگران قطع كنند، بلكه مقصود رعایت متانت و اكتفا به روابط متعارف و پرهیز از رفتار تحریككننده و برانگیزانندة احساسات همسر است.
با این حال ممكن است با همة ملاحظاتی كه زن یا مرد مدّنظر قرار دادهاند، دغدغة غیرت مردانه یا حسادت زنانه كه ریشه در همان انحصارطلبی عاشقانه دارد، كار خودش را بكند. بنابراین چه باید كرد؟!
هیچگاه همسرمان را به خاطر بدگمانی یا اشتباه در قضاوت، سرزنش نكنیم، بلكه در یك موقعیت مناسب با مهربانی، سر سخن را آغاز كنیم و به او بگوییم:
علّت حساسیت شما را درك میكنم، هرچند بیش از آنكه واقعی باشد، ذهنی و خیالپردازانه است، اما هیچ عاملی به جز عشق و علاقة شما نسبت به من، باعث این حساسیت نیست. میدانم كه دلتان میخواهد من، فقط و فقط متعلق به شما باشم. باید هم همینطور باشد. مگر من و شما تنها و تنها متعلق به یكدیگر نیستیم؟ پس چرا نسبت به هم دچار وسوسههای بیجا شویم؟ البته قبول دارم كه چه بسا برخی رفتارهایم موجب سوءتفاهم یا حساسیت شما شده باشد از این به بعد بیشتر مراقبت خواهم كرد.
معمولاً پس از یك گفتگوی صریح و صمیمانه، دیوار ذهنیت و خیالبافیهای همسرمان فرو میریزد و قانع میشود كه هیچ جایی برای نگرانی نیست، اما مهم این است كه بار دیگر اعتمادش را خدشهدار نسازیم و در روابط خود با دیگران به ویژه با نامحرمان، از هرگونه رفتار تحریكآمیز بپرهیزیم.
واقعگرا باشیم
زن و شوهر جوان، در معاشرت و رفتار صمیمانه با بستگان درجة اول و اقوام و خویشان باید واقعگرا باشند و خود را به جای همسرشان بگذارند؛ چراكه هریك از آنان سالیان متمادی در خانوادهای بزرگ شدهاند و با پدر و مادر و خواهر و برادر انس گرفتهاند، پس نمیتوان انتظار داشت كه به خاطر ازدواج با یكدیگر و تشكیل زندگی مشترك، از پدر و مادر و خانوادة خود بِبرُند و همة آن محبتها و فداكاریها را بهدست فراموشی بسپارند و گرفتار پیآمدهای ناگوار قطع رحم شوند.
برخی گمان میكنند به محض اینكه با زنی ازدواج كردند، باید آن زن از پدر و مادر و فامیلش بِبرُد و تنها به او بپیوندد. به زن میگوید: تو نباید به خانة پدر و برادر و عمو و داییات بروی! یا زن به شوهر میگوید: نباید نزد مادرت بروی و با خواهرت رفت و آمد داشته باشی!
زن یا شوهرِ زیرك و فهمیده به گونهای به همسرش محبت میورزد و بهاندازهای در خانه دلسوزی و فداكاری میكند كه همسرش نزد او بودن را بر همه چیز ترجیح دهد و خانه خود و كنارِ همسر را محل امن و آرامش و بهشت خود بداند. چنین همسری اگر گاهی برای صلة رحم به منزل فامیلش برود، دلش میخواهد هرچه زودتر برگردد و به مونس و محبوبش برسد. این است راه نگهداری همسر در خانه؛ وگرنه نگهداشتن با اجبار و اكراه، محبت و اُلفت را از میان میبرد و به اختلاف و نزاع و كدورت میانجامد.[2]
وانگهی سزاوار است هریك از زن و شوهر، پدر و مادرِ همسرِ خویش را همانندِ پدر و مادرِ خود بدانند و با آنان معاشرت و روابط صمیمی داشته باشند.
[1] . نهج البلاغه، نامه31.
[2]. برگرفته از بهشت خانواده، ج1، ص264.
تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع