آداب همبستری (11) | بهداشت آمیزش
یكی دیگر از مجموعه مباحثی كه لازم است در امرِ آمیزش مورد توجه قرار گیرد مباحثِ مربوط به بهداشتِ روحی، روانی و جسمانی آمیزش است؛ زیرا رعایت آنها برای سلامت نسل بسیار مؤثر میباشد. به علاوه كه آدمی را از برخی بیماریها حفظ میكند و مانع از تحلیل قوای انسان میشود و در نتیجه برای دوام و استمرار سلامتی جسمی و جنسی مهم است.[1] و سلامتی جنسی هم كه در نهایت به ارضای جنسی همسر میانجامد به طور طبیعی او را از انحرافات جنسی باز میدارد.
خوشبختانه در آموزههای دینی نمونههای فراوانی وجود دارد كه میتوان آنها را در تحت عنوان «بهداشت آمیزش» مورد بررسی قرار داد از جمله:
1.11- تخلیه معده و مثانه پیش از آمیزش
پیش از آمیزش بهتر است آدمی، معده و مثانة خود را از فضولات تخلیه نماید. چه اینكه رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) فرموده است:
لا یجامِعَنَّ اَحَدُكُم وَ بِه حَقنٌ مِنَ خَلاءٍ؛ فإنّهُ یكونُ مِنهُ البَواسیرُ، و لا یجامِعَنَّ أحَدُكُم و به حَقنٌ مِن بَولٍ، فَإنّهُ یكونُ النّواصیرُ.[2]
مبادا كسی در حالیكه از قضای حاجت خودداری میورزد، آمیزش كند؛ چراكه این كار بواسیر میآورد؛ و مبادا كسی در حالیكه ادرارِ خود را نگه میدارد، آمیزش نماید زیرا این كار ناسور[3] میآورد.
دكتر پاكنژاد نیز معتقد است تخلیة مثانه از ادرار، پیش از آمیزش ضروری است به ویژه برای بانوان.[4]
2.11- بسم الله گفتن و با نام خدا آغاز كردن
در آموزههای دینی بسیار سفارش شده که انجام هرکار نیک با بسمالله آغاز شود تا آنکار به نتیجه مطلوب برسد و چنانچه بدون استمداد از خدا آغاز گردد به نتیجة خوشایند و موردپسند نخواهد رسید[5] و از آنجا که در نگرش اسلامی، کامجویی جنسی یک کار نیک و دارای پاداش معنوی است چنانچه با بسمالله و استعانت از خدا شروع شود به نتایج مطلوب خواهد رسید و از این جهت بهداشت روانی و چه بسا بهداشت جسمی را در پی خواهد داشت.[6]
3.11- از شرّ شیطان و شراكتِ او در امر آمیزش، به خدا پناهبردن
برای آنكه شیطان در فعالیتهای انسان شریک نگردد و آدمی از انواع آسیبهای شیطان در امان ماند شایسته است قبل از شروع هرکار نیک و از جمله در امر آمیزش، از شر شیطان به خداوند پناه برد. چنانكه امیرمؤمنان (علیه السلام) سفارش کرده هرگاه یكی از شما خواست آمیزش كند بایستی بگوید:
بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِی الشَّیطَانَ وَ جَنِّبِ الشَّیطَانَ مَا رَزَقْتَنِی.[7]
آری از آنجا كه به فرموده قرآن كریم شیطان در اموال و اولاد انسان شریك و سهیم میشود « وَشَارِكْهُمْ فِی الأَمْوَالِ وَالأَوْلادِ » [8]بنابراین راه نجات از شراكت شیطان در فرزندان به این است كه آدمی به هنگام آمیزش، از شرّ شیطان به خدا پناه برَد؛ چنانكه در روایات اسلامی به این مطلب اشاره شده است.[9] از تحقیقات دکتر اُموتو در زمینه تأثیر دعا و کلمات بر آب، هم میتوان بحث پناه جستن به خداوند از شر شیطان را استفاده کرد.
4.11- جلوگیری نكردن از انزال
در عمل زناشویی، بعد از آنكه شهوت تحریك گردد و منی از محل خود حركت كند در این هنگام جلوگیری كردن از خروج منی زیانآور است؛ زیرا به فرمودة امام رضا (علیه السلام) سبب تولید سنگ مثانه میشود. «وَ الْجِمَاعُ مِنْ غَیرِ إِهْرَاقِ الْمَاءِ عَلَى أَثَرِهِ یوجِبُ الْحَصَاة».[10]
افزون بر این، سبب درد كمر و ضعف اعصاب نیز میشود.[11]
5.11- دستمال جداگانه به كاربردن
وقتی به قصد آمیزش کنار یکدیگر آرمیدید، دو دستمال تمیز و پاک در کنار خود قرار دهید و هر کدامتان از دستمال جداگانه استفاده کنید. رسول گرامی اسلام در اینباره میفرماید:
لاتُجامِع إمَرأتكَ إلاّ و مَعَكَ خِرقَةٌ وَ مَعَ اَهلِكَ خِرقَةٌ وَ لاتَمسَحا بِخرِقَةٍ واحِدَةٍ فَتَقَعَ الشَّهوَةُ عَلَی الشَّهوَةِ؛ فَإنَّ ذلِكَ یعَقِّبُ العَداوَةَ بَینَكُما، ثُمَّ یؤدّیكُما إلَی الفُرقَةِ وَ الطَّلاقِ.[12]
حتما هنگام جماع با همسرت هر یک از شما برای خودش دستمالی داشته باشد، و هرگز هر دوی شما با یک دستمال خود را پاک نکنید، که شهوت بر شهوت قرار گیرد و مایه دشمنى میان شما میشود و شما را به جدائى و طلاق میکشد.
آری این یكی از همان نسخههایی است كه علم بشر هنوز بدان دست نیافته كه امید است دانشگاهیان عزیز در رشتههای مربوطه برخی از پژوهشها و پایاننامههای خود را به این موضوع اختصاص دهند و با زبان علم به اثبات آن بپردازند و بر سهم تولید علم كشورمان بیافزایند و نیز هماهنگی میان دین و دانش و وحدت و همكاری حوزه و دانشگاه را به ارمغان آورند.
6.11- به پهلوی راست درازكشیدن
امام رضا (علیه السلام) در اینباره میفرماید:
فإذا فَعَلْتَ ذلك فَلاتَقُم قائِماً وَ لاَ تَجْلِسْ جالِساً وَ لكِن تَمیلُ عَلی یمینِكَ.[13]
هنگامی كه آمیزش كردی (و انزال صورت پذیرفت) نه به ایست و نه بنشین، بلكه به پهلوی راست دراز بكش.
7.11- تخلیه مثانه پس از آمیزش
پس از آنكه مدتی به پهلوی راست استراحت كردی آنگاه برخیز و مثانهات را از ادرار تخلیه نما؛ زیرا با این كار به فرمودة امام رضا (علیه السلام)؛ به اذن خدای تعالی از تولید سنگ مثانه در امان میمانی. «ثُمَّ انْهَضْ لِلْبول إذا فَرَعْتَ مِنْ ساعَتِكَ شیئاً، فإنّكَ تَأمَنُ الحَصاةَ بإذن الله تعالی».[14]
8.11- غسلكردن
پس از آمیزش بهتر است انسان هرچه سریعتر غسل جنابت كند چنانكه امام رضا (علیه السلام) در رسالة شریف ذهبیه بدان سفارش نموده است. «ثُمَّ اغْتَسِل»؛[15]
به علاوه كه این غسل برای نماز و برخی از كارهای عبادی دیگر واجب میباشد. چه اینكه قرآن كریم فرموده:
« ...إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ ... وَإِن كُنتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُواْ... » [16]
مراجع بزرگوار تقلید نیز در رسالههای خویش، احكام فراوانی را در این خصوص بیان نمودهاند كه بهتر است هركس به رسالة مرجع تقلیدش مراجعه كند.
یك پرسش و پاسخ[17]
چرا به هنگام جُنُب شدن بایستی همة بدن را شستشو داد درحالی كه فقط عضو معینی آلوده میشود؛ آیا میان بولكردن و خارجشدن منی تفاوتی هست كه در یكی فقط محل خروج ادرار را باید شست و در دیگری تمام بدن را؟
امام رضا (علیه السلام) در پاسخ به این پرسش میفرمایند:
لِأَنَّ الْجَنَابَةَ خَارِجَةٌ مِنْ كُلِّ جَسَدِهِ فَلِذَلِكَ وَجَبَ عَلَیهِ تَطْهِیرُ جَسَدِهِ كُلِّه .[18]
جنابت از تمام بدن بیرون میآید و به همین جهت باید تمام بدن را شستشو داد.
آری جنابت یك عمل موضعی نیست (مانند بول) كه فقط همان موضع شسته شود، بلكه اثر جنابت در تمام بدن آشكار میشود و در اثرِ آن، همة سلولهای بدن در یك حالت سستی مخصوص، فرو میروند و بنابراین باید همة بدن شسته شود.
توضیح مطلب اینكه: براساس تحقیقات دانشمندان، در بدن انسان دو سلسله اعصاب نباتی وجود دارد كه تمام فعالیتهای بدن را كنترل میكنند كه عبارتند از: «سلسله اعصاب سمپاتیك» و «سلسله اعصاب پاراسمپاتیك»؛ این دو رشته اعصاب در سراسر بدنِ انسان و در اطرافِ تمام دستگاهها و جهازات داخلی و خارجی گستردهاند؛ وظیفه اعصاب سمپاتیك «تُندكردن» و به فعالیت واداشتن دستگاههای مختلف بدن است، و وظیفة اعصاب پاراسمپاتیك «كُندكردنِ» فعالیت آنهاست. درواقع یكی نقشِ گازِ اتومبیل، و دیگری نقشِ ترمزِ را دارد؛ و از تعادل فعالیت این دو دسته اعصابِ نباتی، دستگاههای بدن بهطور متعادل كار میكنند، لیكن گاهی در بدن انسان اتفاقاتی پدید میآید كه این تعادل را به هم میزند، از جمله این اتفاقها مسأله «آمیزش» یا «خروج منی» است.
خوشبختانه این موضوع نیز ثابت شده است كه از جمله اموری كه میتواند اعصاب سمپاتیك را به فعالیت وا دارد و بدن را به تعادل برساند، تماسِ آب با بدن است.
البته فایدة غسل، منحصر به این نیست، بلكه غسلكردن افزون بر این، یك نوع عبادت و پرستش نیز میباشد كه بایستی به قصد انجامِ فرمان خداوند آورده شود و در صورتی كه بدن، بدون نیت و به آن صورتی كه شرع مقدس خواسته، شسته نشود، غُسل صحیح نمیباشد؛ در حقیقت به هنگام خروج منی یا آمیزش جنسی، هم روح متأثر میشود و هم جسم، روح به سوی شهوات مادی كشیده میشود و جسم به سوی سُستی و ركود؛ غسل جنابت كه هم شستشوی جسم است و هم به علت اینكه به قصد تقرب به پروردگار انجام میشود شستشوی جان است، اثرِ دوگانهای در یك آن، روی جسم و روح میگذارد تا روح را به سوی خدا و معنویت سوق دهد و جسم را هم به سوی پاكی و نشاط و فعالیت.
9.11- شربت عَسل نوشیدن
پس از غسل بهتر است شربت عسل نوشیده شود تا انرژی و نیروی از دست رفته جبران گردد. چنانكه امام رضا (علیه السلام) میفرماید:
ثمَّ اغْتَسِلْ وَ اشرِب مِن ساعَتِكَ شیئاً مِن المُومیائی بِشرابِ الْعَسل، أو بِعَسَلٍ مَنْزُوعُ الرّغْوَةِ، فَإِنَّهُ یرِدُّ مِن الماءِ مُثلُ الّذی خَرَجَ مِنكَ.[19]
پس غسل كن و همان دم، قدری مومیایی[20] با شربت عسل یا با عسلی كه كف آن را برداشته باشند، بخور؛ زیرا این كار، همانند آن آبی را كه از تو بیرون رفته است، به تو باز میگرداند.
10.11- از سالخوردگان پرهیزنمودن
امام صادق (علیه السلام) میفرماید:
ثَلاثَةٌ یهْدِمْنُ البَدَنَ وَ رُبَّما قَتَلنَ: دُخُولُ الحّمامِ عَلَی البِطْنَةِ وَ الغَشَیانُ عَلَی الإمتلاءِ وَ نِكاحُ العَجائِزِ.[21]
سه چیز بدن را فرسوده میكند و شاید هم [فرد را] بِكُشَد: حمّامرفتن با شكم پُر، آمیزش كردن با شكم پُر و آمیزش با پیرزنان.
افزون بر مواردی كه نام برده شد بسیاری از مباحث دیگر كه در گذشته بیان كردیم، تحت عنوان بهداشت آمیزش نیز قابل طرح میباشد؛ همانند: 1- نظافت و پاكیزگی 2- مسواكزدن 3- آمادهسازی جنسی پیش از آمیزش كه در روایات بسیار تأكید شده است 4- مكانی خلوت و آرام 5- پرهیز از نگاه به درون فرج 6- پرهیز از سخنگفتن در حال دخول 7- پرهیز از تصویر ذهنی نامحرم 8- پرهیز از آمیزش بعد از احتلام قبل از غسل 9- پرهیز از آمیزش در سرِ شب 10- پرهیز از آمیزش با شكم پُر و پس از غذا 11- پرهیز از افراط و تفریط در امر آمیزش 12- پرهیز از آمیزش در دُبُر و ... كه رعایت هریك از اینها سلامتی روحی یا روانی یا جسمانی را به ارمغان میآورد و از زیانهای فراوان پیشگیری میكند.
آری هر آنچه كه انجامش برای سلامت روح و روان و جسم انسان و همسر و فرزندش سودمند است و نیز هر آنچه كه پرهیز از آن برای سلامتی مفید میباشد بهتر است همواره مورد توجه قرار گیرد و به عنوان یك الزام بهداشتی رعایت گردد.
البته اگر زن و شوهر بخواهند نطفة فرزندی را منعقد سازند و یا از انعقاد نطفه پیشگیری كنند مباحث مربوط به بهداشت آمیزش اندكی فرق میكند كه در مباحث پیشین بیان گشت.
[1]. دكتر پاكنژاد میگوید: «عدم رعایت بهداشت ممكن است مرد را به بیماریهای میكروبی - سفلیس - سوزاك - شانكر - التهابات و ... و یا انگلی - گرانولوم كشالهای - آماس مهبل - یا ویروسی - ورم بظر زن و نیز در مرد ورم آلت - و ... را به وجود آورد». (ازدواج مكتب انسان سازی، ج2، ص184).
[2]. كنز العمّال، ج16، ص321.
[3]. ناسور، بیماری است كه در محاق چشم، اطراف مقعد و بُن دندان، ظاهر میشود و موجب جراحتی چركین در موضع بیماری میگردد. (لغتنامه دهخدا، ذیل ناسور و ناصور).
[4]. ازدواج مكتب انسان سازی، ج2، ص184.
[5] . وسائل، ج20، ص170، ح4. «إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص حَدَّثَنِی عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّهُ قَالَ كُلُّ أَمْرٍ ذِی بَالٍ لَا یذْكَرُ بِسْمِ اللَّهِ فِیهِ فَهُوَ أَبْتَرُ».
[6] . بر اساس آموزههای دینی اذکار معنوی میتوانند بر جسم ما تأثیر بگذارند. خوشبختانه دکتر اُموتو نیز در پژوهشهای خود در زمینه تأثیر کلمات بر آب، به این حقیقت اشاره کرده است. (ر.ک: جستجوی اینترنتی: تأثیر کلمات بر آب).
[7]. وسائل، ج20، ص136، ب68، ح1. «إِذَا جَامَعَ أَحَدُكُمْ فَلْیقُلْ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِی الشَّیطَانَ وَ جَنِّبِ الشَّیطَانَ مَا رَزَقْتَنِی قَالَ فَإِنْ قَضَى اللَّهُ بَینَهُمَا وَلَداً لَا یضُرُّهُ الشَّیطَانُ بِشَیءٍ أَبَداً».
[8] . اسراء (17) آیه 64.
[9]. همان، ح2 و ح5. ح2: «عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یا أَبَا مُحَمَّدٍ أَی شَیءٍ یقُولُ الرَّجُلُ مِنْكُمْ إِذَا دَخَلَتْ عَلَیهِ امْرَأَتُهُ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَ یسْتَطِیعُ الرَّجُلُ أَنْ یقُولَ شَیئاً قَالَ أَ لَا أُعَلِّمُكَ مَا تَقُولُ قُلْتُ بَلَى قَالَ تَقُولُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ اسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا وَ فِی أَمَانَةِ اللَّهِ أَخَذْتُهَا اللَّهُمَّ إِنْ قَضَیتَ لِی فِی رَحِمِهَا شَیئاً فَاجْعَلْهُ بَارّاً تَقِیاً وَ اجْعَلْهُ مُسْلِماً سَوِیاً وَ لَا تَجْعَلْ فِیهِ شِرْكاً لِلشَّیطَانِ- قُلْتُ وَ بِأَی شَیءٍ یعْرَفُ ذَلِكَ قَالَ أَمَا تَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ ثُمَّ ابْتَدَأَ هُوَ وَ شارِكْهُمْ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ وَ إِنَّ الشَّیطَانَ یجِیءُ فَیقْعُدُ كَمَا یقْعُدُ الرَّجُلُ مِنْهَا وَ ینْزِلُ كَمَا ینْزِلُ وَ یحْدِثُ كَمَا یحْدِثُ وَ ینْكِحُ كَمَا ینْكِحُ قُلْتُ بِأَی شَیءٍ یعْرَفُ ذَلِكَ قَالَ بِحُبِّنَا وَ بُغْضِنَا فَمَنْ أَحَبَّنَا كَانَ نُطْفَةَ الْعَبْدِ وَ مَنْ أَبْغَضَنَا كَانَ نُطْفَةَ الشَّیطَانِ».
ح5: «عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یا أَبَا مُحَمَّدٍ إِذَا أَتَیتَ أَهْلَكَ فَأَی شَیءٍ تَقُولُ قَالَ قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ أُطِیقُ أَنْ أَقُولَ شَیئاً قَالَ بَلَى قُلِ اللَّهُمَّ بِكَلِمَاتِكَ اسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا وَ بِأَمَانَتِكَ أَخَذْتُهَا فَإِنْ قَضَیتَ فِی رَحِمِهَا شَیئاً فَاجْعَلْهُ تَقِیاً زَكِیاً وَ لَا تَجْعَلْ فِیهِ شِرْكا لِلشَّیطَانِ قَالَ قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ یكُونُ فِیهِ شِرْكُ الشَّیطَانِ قَالَ نَعَمْ أَ مَا تَسْمَعُ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ وَ شارِكْهُمْ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ إِنَّ الشَّیطَانَ یجِیءُ فَیقْعُدُ كَمَا یقْعُدُ الرَّجُلُ وَ ینْزِلُ كَمَا ینْزِلُ الرَّجُلُ قُلْتُ فَبِأَی شَیءٍ یعْرَفُ ذَلِكَ قَالَ بِحُبِّنَا وَ بُغْضِنَا».
[10]. بحار، ج64، ص321. در معنای حدیث دو احتمال ذكر شده است: 1- عدم البول بعد الجماع 2- عدم انزال المنی بعد هیجان الشهوة و حركة المنّی من محلّه». (به نقل از مستدرك سفینة البحار، ج2، ص96).
[11]. بهشت خانواده، ج2، ص117.
[12]. بحار، ج103، ص281.
[13]. همان، ج62، ص327.
[14]. همان.
[15]. بحار، ج62، ص327.
[16]. مائده (5) آیه6.
[17]. این پرسش و پاسخ برگرفته از تفسیر نمونه، ج4، ص292 میباشد.
[18]. وسائل، ج2، ص178، ب2، ح1. و علل الشرایع، ج1، ص281، ب195، ح1.
[19]. بحار، ج62، ص327.
[20]. مومیایی یکی از گیاهان دارویی است که به مقدار بسیار کم از شکاف سنگهای کوهستانی بعضی از نقاط زمین خارج میشود. عدهای از پزشکان سنتی منشأ آن را بعضی از گیاهان دارویی میدانند که در طول تاریخ عمر زمین به عللی در لابلای سنگها حبس شده و پس از تخمیر به تدریج سیلان یافته و از شکاف سنگها خارج میشود. عده دیگر نسبت به منشأ آن نظرات دیگری دارند. مومیایی دارویی است کمیاب و ذی قیمت. بهترین نوع مومیایی آن است که از کوههای داراب استان فارس و کوههای دیگری مانند کوههای کهکیلویه و اسطهبانات به دست میآید و مرغوبترین آن نوعی است که سیاه و صاف، براق و نرم بوده، بوی بد نداشته و آغشته به خاشاک نباشد.
[21]. كافی، ج6، ص314،ح6.
تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع