آداب همبستری (9) | مکانهای نامناسب آميزش (مکروه و حرام)
8- مكانهای نامناسب آمیزش
بحث مكانهای نامناسب آمیزش در دو محور قابل ارائه میباشد:
الف) مكانهای حرامِ آمیزش
ب) مكانهای مكروهِ آمیزش (با هدف انعقاد نطفه و تولید نسل)
الف) مكانهای حرام آمیزش
الف-1- مسجد
الف-2- حرم امامان معصوم (علیهم السلام)
الف-1- مسجد
یكی از مكانهایی كه آمیزش در آن حرام است مسجد میباشد؛ زیرا براساس روایات اسلامی مسجد خانة خداست و بنابراین حفظِ قداست و رعایت حرمت آن واجب است.[1] قرآن كریم در اینباره میفرماید: « وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِی الْمَسَاجِدِ » مادام كه ملازم مسجد هستید با زنان آمیزش نكنید.[2]
مسأله حفظ حرمت مسجد ـ به ویژه در مسائل جنسی ـ به اندازهای مهم است كه حتی فرد جُنُب حق ندارد در مسجد توقف كند چه رسد به اینكه در مسجد به آمیزش بپردازد.[3]
قرآن كریم دربارة جایز نبودن توقف جُنُب در مسجد میفرماید: « لاتقربوا الصلاةَ ... وَ لاجُنُباً إلاّ عابری سبیلٍ... » [4]
براساس برخی از روایات منظور از «صلاة» در این آیه، محل نمازگزاردن و مسجد است.[5] یعنی در حال جنابت وارد مساجد نشوید و در آنجا توقف نكنید؛ البته به صورت عبوری از مسجد گذشتن –غیر از مسجدالحرام و مسجد النبی(صلی الله علیه و آله)- استثناء شده و اشكال ندارد لیكن توقف در مسجد با حال جنابت جایز نمیباشد.
افزون بر این حتی نمایانكردن ناف و ران و زانو در محیط مسجد نیز شایسته نیست؛ زیرا به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) این كارها عیب و كاستی است. [و با درجات عالی عفاف و پاكدامنی سازگاری ندارد]. «كشفُ السُرَّةِ و الفَخِذِ و الرُكْبَةِ فی المسجدِمِنَ العورةِ».[6]
بنابراین با توجه به اینکه آمیزش در مسجد حرام است اگر نطفة فرزندی در آنجا منعقد شود بعید نیست که آثار و تبعات زیانباری برای چنین فرزندی درپی آورد.[7]
الف-2- حرم امامان معصوم (علیهم السلام)
همانگونه که بر فرد جُنُب حرام است در حرم امامان معصوم (علیهم السلام) توقف کند[8] آمیزش جنسی هم که مستلزم جنب شدن است نیز حرمت دارد.
ب) مكانهای مكروهِ آمیزش(با هدف انعقاد نطفه و تولید نسل)
مكانهای مكروهِ آمیزش عبارتند از:
ب-1- زیر درخت میوه دهنده
ب-2- زیر نور مستقیم خورشید
ب-3- پشتبام
ب-4- مكانهای ترسآور و استرسزا
ب-5- روبه قبله و پشت به قبله
ب-6- مناطق گرمسیر
ب-1- زیر درخت میوه دهنده
یكی از مكانهای مكروهِ آمیزش، زیر درختی است كه میوه میدهد. چه اینكه به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) [اگر در این میان فرزندی تقدیر شود آن] فرزند، جلاّدی خونریز و كارگزاری ستمگر میگردد. «یا عَلِی لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ تَحْتَ شَجَرَةٍ مُثْمِرَةٍ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ جَلَّاداً قَتَّالًا عَرِیفاً».[9]
ب-2- زیر نور مستقیم خورشید
آمیزش در زیر نور مستقیم خورشید و بدون پرده و روپوش نیز ناپسند است چه اینكه به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرزند آدمی را گرفتار تهیدستی و تیرهبختی میكند.« لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ فِی وَجْهِ الشَّمْسِ وَ تَلَأْلُئِهَا إِلَّا أَنْ تُرْخِی عَلَیكُمَاسِتْراً فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ لَا یزَالُ فِی بُؤْسٍ وَ فَقْرٍ حَتَّى یمُوت».[10]
ب-3- پشتبام
یكی دیگر از مكانهای مكروهِ آمیزش، پشتبام میباشد زیرا به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) [اگر در این میان فرزندی تقدیر شود آن] فرزند، منافقی زننما و بدعتگذار میگردد. «لَا تُجَامِعْ أَهْلَكَ عَلَى سُقُوفِ الْبُنْیانِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ مُنَافِقاً مُمَارِیاً مُبْتَدِعا».[11]
ب-4- مكانهای ترسآور و استرسزا
در روایات اسلامی (به طور ضمنی و در قالب مباحث دیگر) از آمیزش در مكانهای ترسآور و استرسزا نیز نهی شده است؛ زیرا اگر در این میان نطفة فرزند منعقد شود آن فرزند به پدر و مادرش شبیه نمیگردد؛ چنانكه امام حسن (علیه السلام) در روایتی میفرماید:
هرگاه آمیزش با همسر، با دلی آرام صورت پذیرد و منی به آهستگی (و به طور طبیعی) در رگهای منی جریان یابد و بدن پریشان نباشد آن نطفه در آن رحم آرام و قرار میگیرد [و ژنها به بهترین شكل منتقل میشود] و در نتیجه فرزند به پدر و مادرش شبیهتر میگردد و به عكس اگر آمیزشِ با همسر، همراه با استراس و دلی ناآرام صورت پذیرد و منی به آهستگی (و به طور طبیعی) در رگهای منی جریان نیابد و بدن پریشان باشد نطفه نیز در درون رحم آرام و قرار نمیگیرد [و ژنها با اضطراب منتقل میشود] و در نتیجه شباهت فرزند [به پدر و مادرش كمتر و] به عمّه و عموها یا دایی و خالهها بیشتر میشود.[12]
از این حدیث شریف میتوان نتیجه گرفت كه بهتر است آمیزش در مكانی امن و آرام انجام پذیرد زیرا میان مكان و روانِ انسان، رابطهای تنگاتنگ وجود دارد و بیشك مكان ناامن، آرامش و قرار را از آدمی میرباید و آثاری نامطلوب بر نطفه میگذارد.
ب-5- روبه قبله و پشت به قبله[13]
در روایات اسلامی از آمیزش در جهت رو به قبله و پشت به قبله نهی شده است. چنانكه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در «حدیث المناهی» از آمیزش مرد با همسرش در جهت قبله نهی نموده. «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) أَنْ یجَامِعَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ ».[14]
امیرالمؤمنین (علیه السلام) نیز نیكو نمیدانست آدمی در جهت قبله آمیزش كند. «أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ یجَامِعَ الرَّجُلُ مِمَّا یلِی الْقِبْلَة».[15]
امام صادق (علیه السلام) نیز در پاسخ به پرسشی دربارة آمیزش میفرماید: شایسته نیست به صورت كاملاً برهنه (و بدون هیچ روپوشی) و رو به قبله و پشت به قبله آمیزش كنی. «عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْعِیص، أَنَّهُ سَأَلَ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فَقَالَ أُجَامِعُ وَ أَنَا عُرْیانٌ فَقَالَ لَا وَ لَا تَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَ لَا تَسْتَدْبِرْهَا».[16]
ب-6- مناطق گرمسیر
ابن سینا میگوید: «در محیط زیست گرمسیر، جماع نفع چندانی ندارد».[17]
[1]. وسائل الشیعة، ج5، ص297، باب70، ح1. «عن أبی بصیر قال: سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن العلّة فی تعظیم المساجد؟ فقال: إنّما اُمر بتعظیم المساجد لأنّها بیوت الله فی الارض».
[2]. تفسیر تسنیم در معنای «عاكفون» میفرماید: «وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِی الْمَسَاجِدِ» ظهور قوی در اعتكافِ مصطلح فقهی ندارد، بلكه شاید حكمی از احكام مسجد را بیان میكند كه تا ملازم مسجد هستید آمیزش نكنید. ر.ك: تسنیم، ج9، ص474 و 475.
[3]. وسائل الشیعة، ج، ص207، ح8. «عن الصادق، عن آبائه - فی حدیث المناهی - قال: نهی رسول الله(صلی الله علیه و آله) أن یقعد الرجل فی المسجد و هو جنب».
[4]. نساء (4) آیه43.
[5]. وسائل الشیعة، ج2، ص207. « عَنْ زُرَارَةَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالا قُلْنَا لَهُ الْحَائِضُ وَ الْجُنُبُ یدْخُلَانِ الْمَسْجِدَ أَمْ لَا قَالَ الْحَائِضُ وَ الْجُنُبُ لَا یدْخُلَانِ الْمَسْجِدَ إِلَّا مُجْتَازَینِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یقُولُ وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِی سَبِیلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا الْحَدِیثَ».
[6]. وسائل الشیعة، ج5، ص244، باب37، ح1. در روایات اسلامی آمده است که تمام اعضای بدن زن عورت بوده و باید پوشیده شود و زن در صورت عدم پوشش، مرتکب گناه و بیعفتی میگردد. بنابراین میتوان گفت استعمال واژة عورت در این روایت به معنای ارتکاب نوعی از بیعفتی است اگرچه توسط مردان صورت پذیرد. هرچند که امروزه متأسفانه شلوارهای فاق کوتاه برخی از مردان، سبب نمایان گشتن بخشی از باسن نیز میشود! که بیشکی دارای اشکال است.
[7] . علاوه بر مسجد که آمیزش در آن حرام است، در آیین اسلام غصب و تصرف نامشروع امکنه و املاک دیگران نیز حرام میباشد و حتی نماز در چنین مکانی باطل است ولی اینکه آیا آمیزش در مکان غصبی حرام است یا نه؟ باید از مرجع تقلید سؤال شود. در هرحال بعید نیست که انعقاد نطفه در مکان غصبی و حرام، آثار نامطلوبی بر روی فرزند بگذارد.
[8] . ر.ک: توضیح المسائل مراجع معظم تقلید، احکام جنابت، «چیزهایی که بر جنب حرام است».
[9]. بحار، ج100، ص281. عریف، به معانی مختلف آمده است، از جمله: كارگزار قوم، و آنكه پایینتر از رئیس است و یا رئیس قوم – به هرحال، این واژه در عصر صدور روایت، منصبی دولتی بوده كه مذموم شمرده شده است و در روایتی آمده است «العرفاء فی النّار». (ر.ك: لغتنامه دهخدا، ج10، ص1398).
[10]. بحار، ج100، ص282.
[11]. بحار، ج100، ص282. (مَرِی، یمْرَأً، مَرَأً: قیافه و شكل و اندام یا سخنگفتنش شبیه بانوان شد).
[12]. بحار، ج40، ص169. « سَأَلَ رَجُلٌ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع عَنِ الْوَلَدِ مَا بَالُهُ تَارَةً یشْبِهُ أَبَاهُ وَ أُمَّهُ وَ تَارَةً یشْبِهُ خَالَهُ وَ عَمَّهُ وَ قَالَ لِلْحَسَنِ ع أَجِبْهُ فَقَالَ ع أَمَّا الْوَلَدُ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ بِنَفَسٍ سَاكِنَةٍ وَ جَوَارِحَ غَیرِ مُضْطَرِبَةٍ اعْتَلَجَتِ النُّطْفَتَانِ كَاعْتِلَاجِ الْمُتَنَازِعَینِ فَإِنْ عَلَتْ نُطْفَةُ الرَّجُلِ نُطْفَةَ الْمَرْأَةِ جَاءَ الْوَلَدُ یشْبِهُ أَبَاهُ وَ إِنْ عَلَتْ نُطْفَةُ الْمَرْأَةِ نُطْفَةَ الرَّجُلِ أَشْبَهَ أُمَّهُ وَ إِذَا أَتَاهَا بِنَفْسٍ مُزْعِجَةٍ وَ جَوَارِحَ مُضْطَرِبَةٍ غَیرِ سَاكِنَةٍ اضْطَرَبَتِ النُّطْفَتَانِ فَسَقَطَتَا عَنْ یمْنَةِ الرَّحِمِ وَ یسْرَتِهِ فَإِنْ سَقَطَتْ عَنْ یمْنَةِ الرَّحِمِ سَقَطَتْ عَلَى عُرُوقِ الْأَعْمَامِ وَ الْعَمَّاتِ فَیشْبِهُ أَعْمَامَهُ وَ عَمَّاتِهِ وَ إِنْ سَقَطَتْ عَنْ یسْرَةِ الرَّحِمِ سَقَطَتْ عَلَى عُرُوقِ الْأَخْوَالِ وَ الْخَالاتِ فَشُبِّهَ أَخْوَالَهُ وَ خَالاتِهِ فَقَامَ الرَّجُلُ وَ هُوَ یقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیثُ یجْعَلُ رِسَالَتَه». مرحوم مجلسی در ذیل حدیث میفرماید: «فالمراد بالعرق، منّی العرق، و هذا لایخلو من بُعد».
[13]. این بحث مربوط به حالتهای آمیزش است لیكن به مناسبت در بحث مكانهای مكروهِ آمیزش آورده شده است.
[14]. وسائل الشیعة، ج20، ص138، ح3.
[15]. وسائل الشیعة، ج20، ص138، ب69، ح5.
[16]. وسائل الشیعة، ج20، ص137، ب69، ح1.
[17]. قانون، ج5، ص227.
تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع