6- زمان‌های نامناسب آمیزش

در بحث پیش اشاره شد كه عامل زمان در همة رفتارها و روابط انسان تأثیرگذار است و از جمله در روابط جنسی؛ و نیز اشاره شد كه رابطة جنسی در همة زمان‌ها نتیجة یكسان ندارد و این‌كه در چه زمان‌هایی آمیزش مناسب و سودمند نیست مطلبی است كه هنوز علم بشر به همة ابعاد آن دست نیافته، لیكن در متون دینی به آنها اشاره شده است كه در دو محور كلی ارائه می‌گردد:

الف) زمان‌های مكروه آمیزش (برای انعقاد نطفه و تولید نسل)

ب) زمان­های حرامِ آمیزش (چه برای تولید نسل و چه برای ارضای غریزه)

 

الف) زمان‌های مكروه آمیزش(اوقات و احوالات نامناسب برای انعقاد نطفه و تولید نسل)

ایام مكروه آمیزش برای انعقاد نطفه و تولید نسل، عبارتند از:

الف-1- از هنگام اذان صبح تا طلوع آفتاب.

الف-2- بین غروب آفتاب تا (تاریك‌شدن هوا) پنهان‌شدن سرخی مغرب.

الف-3- در روزی كه در آن روز كسوف (خورشیدگرفتگی) پدیدار شود.

الف-4- در شبی كه در آن شب خسوف (ماه‌گرفتگی) رخ دهد.

الف-5- در شب و یا روزی كه در آن بادهای(طوفانی) سیاه‌رنگ و سرخ‌رنگ و زردرنگ بوزد.

الف-6- در شب و یا روزی كه در آن زمین لرزه پدید آید.

چه این‌كه كسوف و خسوف و طوفان و زمین‌لرزه از آیات ویژة اِلاهی هستند كه شایسته است آدمی در این اوقاف از پرداختن به لذت‌ها چشم بپوشد و بیشتر به یاد خدا باشد؛ زیرا در غیر این­صورت اگر نطفة فرزندی در این اوقات تقدیر شود ممكن است گرفتار كاستی‌هایی گردد كه پدر و مادر را خوش نیاید چنان‌كه در روایات به این نكات اشاره شده است.[1]

 

الف-7- شبی كه آدمی می‌خواهد به مسافرت برود

در شبی كه آدمی می‌خواهد به مسافرت برود به­ طور معمول، استرس و دل‌شوره به سراغ انسان می‌آید و همسرش نیز ممكن است مضطرب و نگران باشد. بنابراین بهتر است در این وقت از آمیزش بپرهیزد چه این‌كه در غیر این‌صورت اگر فرزندی روزی انسان شود به فرموده امام حسین (علیه السلام) آن فرزند آواره و دربدر خواهد شد.[2]

 

الف-8- شبی كه از مسافرت باز گشته است

شبی‌كه آدمی از مسافرت بازگشته، دراین­ هنگام خستگی راه، آرامش را از انسان می‌ستاند پس بهتر است به فرمودة امام صادق (علیه السلام) آمیزش با همسر را تا صبح‌گاهان به تأخیر اندازد.[3]

 

الف-9- شب‌های اول و نیمه و آخرِ هر ماه قمری (به استثنای شب اول ماه مبارك رمضان)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در این‌باره می‌فرماید:

یا عَلِی لَا تُجَامِعْ أَهْلَكَ فِی أَوَّلِ لَیلَةٍ مِنَ الْهِلَالِ وَ لَا فِی لَیلَةِ النِّصْفِ وَ لَا فِی آخِرِ لَیلَةٍ فَإِنَّهُ یتَخَوَّفُ عَلَى وَلَدِ مَنْ یفْعَلُ ذَلِكَ الْخَبَلُ .[4]

در شب اول هلال ماه و در شب نیمة ماه و شب آخر ماه، با همسرت آمیزش مكن؛ زیرا بیم آن می‌رود كسی كه در این زمان‌ها آمیزش كند فرزندش دیوانه [و یا ناقص الخلقه] گردد.

 

الف-10- شب‌های آخر ماه‌های قمری

در سه شب پایانی ماه‌های قمری كه هلال در آن ناپیداست بهتر آن است كه آدمی از آمیزش با همسر بپرهیزد؛ زیرا در غیر این­صورت به فرموده امام ابی الحسن (علیه السلام) باید خود را برای سقط جنین آماده كند.[5][امکان سقط جنین در این ایام فراهم­تر است].

 

الف-11- شب‌های عید فطر، عید قربان و نیمة شعبان

آمیزش در این شب‌ها اگر به انعقاد نطفه بیانجامد به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرزند شب عید فطر شرور،[6]و فرزند شب عید قربان معلول،[7] و فرزند شب نیمة شعبان شوم و زشت‌ر‌‌و گردد.[8]

 

الف-12- شب چهارشنبه

آمیزش در این شب به فرموده امام صادق (علیه السلام) مكروه می‌باشد.[9]

 

الف-13- ایام قمر در عقرب[10]

در ایامی كه قمر در برج عقرب است، ازدواج‌كردن پسندیده نمی‌باشد و چه بسا آمیزش با همسر به قصد تولید نسل نیز نیكو نباشد؛ زیرا برخی از فقیهان، مكروهات تزویج را برای آمیزش نیز احتمال  داده‌اند.[11] یعنی همان‌طور كه ازدواج‌كردن و خطبة عقد خواندن در ایام قمر در عقرب مكروه است آمیزش در این ایام هم احتمال دارد مكروه باشد.

امام صادق (علیه السلام) دربارة كراهت تزویج در این ایام فرموده است:

مَنْ تَزَوَّجَ وَ القَمَرُ فِی العَقرَب لَمْ یرَ الحُسنی .[12]

هركس در هنگامی كه قمر در عقرب است ازدواج كند حُسن و نیكی نبیند.

الف-14- عصرها (به استثنای عصر روز جمعه)

آمیزش با همسر به هنگام عصر – به قصد تولید نسل – نیز مكروه می‌باشد چه این‌كه به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) اگر در این هنگام فرزندی تقدیر شود، لوچ و دوبین گردد و از این جهت شیطان شادمان می‌شود.[13] البته آمیزش در عصر روز جمعه استثناء شده است كه دلیل آن، در بحث زمان‌های مناسب آمیزش بیان گشت.

 

الف-15- بین اذان و اقامه

گرچه این مورد ممكن است بسیار نادر اتفاق افتد لیكن اگر كسی میان اذان و اقامه نماز، با همسرش آمیزش كند به فرموده رسول خدا (صلی الله علیه و آله) اگر فرزندی تقدیر شود در خون‌ریزی، حریص گردد.[14]

 

الف-16- در حال خضاب

در حال خضاب و رنگ‌آمیزی موی سر یا صورت یا بدن نیز اگر كسی آمیزش كند  و در این بین، فرزندی روزیش شود به فرمودة امام صادق (علیه السلام) آن فرزند مُخَنَّث[15] می‌گردد.[16]

 

الف-17- پس از احتلام

آمیزش پس از احتلام نیز شایسته نمی­باشد؛ زیرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید:

یكْرَهُ أَنْ یغْشَى الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ وَ قَدِ احْتَلَمَ حَتَّى یغْتَسِلَ مِنِ احْتِلَامِهِ الَّذِی رَأَى فَإِنْ فَعَلَ فَخَرَجَ الْوَلَدُ مَجْنُوناً فَلَا یلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَه‏ .[17]

مردی كه [در خواب یا بیداری] محتلم شده و به مرحله انزال رسیده، مكروه است با همسرش بیامیزد مگر آن‌كه غسل كند؛ چه این‌كه اگر [در حال احتلام] آمیزش نماید و از این آمیزش، فرزندی دیوانه و روانی متولد گردد، نباید جز خودش را نكوهش كند.

ناگفته نماند كه ابتلای به بیماری روانی ممكن است علل و عوامل گوناگون داشته باشد كه در این روایت فقط به یكی از این علل اشاره شده است. بنابراین شایسته است دانشگاهیان عزیز در رشته‌های روان‌شناسی و روان‌پزشكی و علوم تربیتی، بخشی از تحقیقات خود را در این موضوع متمركز كنند شاید كه به نتایجی سودمند دست یابند و برگ زرینی دیگر از هماهنگی میان علم و دین را به جهانیان عرضه بدارند و بر پیوند حوزه و دانشگاه بیافزایند.

 

الف-18- سرِ شب

یكی دیگر از زمان‌های نامناسب آمیزش، ابتدا و آغاز شب می‌باشد؛ زیرا به فرمودة رسول خدا (صلی الله علیه و آله) اگر در این میان فرزندی تقدیر شود، این فرزند ایمن نباشد از این‌كه جادوگری گردد كه دنیا را بر آخرت ترجیح دهد.[18]

امام رضا (علیه السلام) نیز در این‌باره می‌فرماید:

سرِ شب، چه در تابستان و چه در زمستان  با همسرانتان آمیزش نكنید؛ زیرا در این هنگام معده و رگ‌های بدن پُر است و این نیكو نمی‌باشد. چه این‌كه سبب قولنج، فلج، رعشه، نقرس، سنگ درون، چكیدن بول، فتق و ضعف بینایی می‌شود؛ این عمل باید در آخر شب باشد؛ زیرا برای سلامتی بدن بهتر و برای انعقاد نطفه امیدوارتر و برای عقل فرزندی كه خداوند میان زن و شوهر تقدیر می‌كند، رشد دهنده‌تر است.[19]

الف-19- پس از غذا

پس از خوردن غذا و پُرشدن معده نیز آمیزش با همسر نیكو نمی‌باشد؛ زیرا در این حالت حجم زیادی از خون برای هضم غذا در اطراف معده جمع می‌شود و اگر كسی در این هنگام بی‌درنگ اقدام به آمیزش كند خون به ناچار به سوی اندام‌های تناسلی هجوم می‌آورد و ممكن است اعضای رئیسة بدن، همانند قلب دچار كاهش تغذیه‌ای گردد. و چه بسا به مرگ انسان بیانجامد. چنان‌كه امام صادق (علیه السلام) در حدیثی به این واقعیت اشاره كرده است.[20]

دكتر پاك‌نژاد در این‌باره می‌گوید: «به­ طور كلی موقع هضم غذا، قسمت مهم خون متوجه دستگاه گوارش می‌شود و لذا در آمیزش، مقداری خون نیز به دستگاه تناسلی می‌آید و عضلة قلب كم‌خونی یافته و سبب حملات قلبی می‌شود. لذا آمیزش باید با شكم خالی انجام گیرد».[21]

ابن سینا نیز در كتاب قانون آورده است:

وقتی كه انسان بسیار سیر است و معده پر از غذاست، جماع خوب نیست؛ زیرا مانع هضم شدن خوراك می‌شود. بیماری‌هایی كه انسان از اثر حركت‌كردن بر غذای زیاد - كه خورده است - ممكن است پیدا شوند ‍[مثل آپاندیس] اگر در آن حال، جماع كند، زودتر به سراغش می‌آیند و سخت‌تر رخ می‌دهند.

اگر كسی با شكم سیر و پر از غذا می‌خواهد جماع كند، حداقل قبل از جماع مدّتی حركت كند كه خوراك تا اندازه‌ای در معده جای­گیر شود و به حالت شناور در نیاید. بعد از جماع‌كردن هم تا می‌تواند زود بخوابد و زیاد بخوابد [البته پس از غسل یا تیمم بخوابد كه در روایات اسلامی به آن اشاره شده است].[22]

كسی كه گرسنه است و معده‌اش خالی از خوراك است، باز نباید جماع كند، كه جماع به حالت گرسنگی بیشتر از جماع در شكم سیری زیان دارد و طبیعت را مزاحم می‌شود ...

بهترین وقت برای جماع هنگامی است كه غذا در معده هضم شده و دارد از معده سرازیر می‌شود و هضم اوّل و هضم دوّم را پشت سر گذاشته و در اثنای هضم سوّم است؛ كه این حالت در اكثریت مردم بهترین وضع و حال جماع است.[23]

 

الف-20- به همراه‌داشتن كلمات و اسماء مقدسه

آمیزش در حالی‌كه آدمی انگشتری در دست داشته باشد كه در آن نام خدا یا كلماتی از قرآن كریم حكّ شده باشد نیكو نمی‌باشد. چنان‌كه امام كاظم (علیه السلام) در حدیثی بدان اشاره فرموده است.[24]

 

الف-21- موارد دیگر از اوقات و احوالات نامناسب

افزون بر آنچه گفته شد زمان‌های نامناسب دیگری نیز برای آمیزش وجود دارد از جمله این‌كه امام رضا (علیه السلام) در رسالة شریف ذهبیه برخی از ماه‌های سال را برای آمیزش مناسب نمی‌داند مانند ماه‌های آب و تشرین آخر.[25]

ابن سینا نیز در كتاب قانون به برخی از اوقات و احوالات نامناسب آمیزش اشاره كرده است:

- بعد از پاك‌سازی‌ها از راه اسهال یا قِی‌كردن و یا اسهال و قِی با هم.

- بعد از آن‌كه یكباره فساد و تباهی معده روی دهد.

- در اوان خستگی و حركات زیاد بدنی[مثل ورزش­های سنگین] ، و واكنش‌های روانی [در حالت خشم زیاد، غم زیاد و غیره].

- وقتی كه بول و مدفوع فشار می‌آورند.

- وقتی كه رگ زده‌اند و خون از بدن كشیده‌اند.

- در موسم گرما و شدّت گرما

- كسی كه بدنش بسیار گرم است و یا زیاد احساس سرما می‌كند نباید جماع كند؛ امّا جماع برای كسی كه بدنش گرم است، كم‌خطرتر است تا آن‌كه از سرما تأثیرپذیر شده باشد.

- در حالی‌كه انسان بدنِ رطوبی دارد، جماع كند بهتر از زمانی است كه بدنِ خشك دارد.[26]

ناگفته نماند هرآنچه درهنگام آمیزش برای سلامتی آدمی زیان داشته باشداغلب برای سلامتی فرزند نیز زیان‌آور بوده و بنابراین شایسته است از آمیزش برای تولید نسل در این اوقات و حالات پرهیز شود.

 

[1]. كافی، ج5، ص498، ح1. «عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ هَلْ یكْرَهُ الْجِمَاعُ فِی وَقْتٍ مِنْ الْأَوْقَاتِ وَ إِنْ كَانَ حَلَالًا قَالَ نَعَمْ مَا بَینَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ مِنْ مَغِیبِ الشَّمْسِ إِلَى مَغِیبِ الشَّفَقِ وَ فِی‏ الْیوْمِ‏ الَّذِی‏ تَنْكَسِفُ‏ فِیهِ‏ الشَّمْسُ‏ وَ فِی اللَّیلَةِ الَّتِی ینْخَسِفُ فِیهَا الْقَمَرُ وَ فِی اللَّیلَةِ وَ فِی الْیوْمِ اللَّذَینِ یكُونُ فِیهِمَا الرِّیحُ السَّوْدَاءُ وَ الرِّیحُ الْحَمْرَاءُ وَ الرِّیحُ الصَّفْرَاءُ وَ الْیوْمِ وَ اللَّیلَةِ اللَّذَینِ یكُونُ فِیهِمَا الزَّلْزَلَةُ- وَ لَقَدْ بَاتَ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ بَعْضِ أَزْوَاجِهِ فِی لَیلَةٍ انْكَسَفَ فِیهَا الْقَمَرُ فَلَمْ یكُنْ مِنْهُ فِی تِلْكَ اللَّیلَةِ مَا كَانَ یكُونُ مِنْهُ فِی غَیرِهَا حَتَّى أَصْبَحَ فَقَالَتْ لَهُ یا رَسُولَ اللَّهِ أَ لِبُغْضٍ كَانَ مِنْكَ فِی هَذِهِ اللَّیلَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ هَذِهِ الْآیةُ ظَهَرَتْ فِی هَذِهِ اللَّیلَةِ فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَلَذَّذَ وَ أَلْهُوَ فِیهَا وَ قَدْ عَیرَ اللَّهُ أَقْوَاماً فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ C إِنْ یرَوْا كِسْفاً مِنَ السَّماءِ ساقِطاً یقُولُوا سَحابٌ مَرْكُومٌ فَذَرْهُمْ حَتَّى یلاقُوا یوْمَهُمُ الَّذِی فِیهِ یصْعَقُونB ثُمَّ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ ایمُ اللَّهِ لَا یجَامِعُ أَحَدٌ فِی هَذِهِ الْأَوْقَاتِ الَّتِی نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْهَا وَ قَدِ انْتَهَى إِلَیهِ الْخَبَرُ فَیرْزَقَ وَلَداً فَیرَى فِی وَلَدِهِ ذَلِكَ مَا یحِبُّ».

[2]. وسائل الشیعة، ج20، ص254. «... اِجْتَنِبُوا الْغِشْیانَ‏ فِی‏ اللَّیلَةِ الَّتِی‏ تُرِیدُونَ‏ فِیهَا السَّفَرَ فَإِنَّ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ ثُمَّ رُزِقَ وَلَداً كَانَ جَوَّالَةً».

[3]. كافی، ج5، ص499، ح4. «یكْرَهُ لِلرَّجُلِ إِذَا قَدِمَ مِنَ السَّفَرِ أَنْ یطْرُقَ أَهْلَهُ لَیلًا حَتَّى یصْبِحَ».

[4]. كافی، ج5، ص499، ح3. «الخَبْل» در لغت هم به معنای دیوانه آمده و هم به معنای نقصان و فساد در اعضای بدنِ انسان.

[5]. همان، ح2، «مَن أتی أهلَهُ فی مُحاقِّ الشَّهرِ فَلْیسَلِّمْ لِسِقْطِ الْوَلَدِ».

[6]. وسائل الشیعة، ج20، ص251، ح1. «یا عَلِی لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ فِی لَیلَةِ الْفِطْرِ- فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ فَیكْبَرُ ذَلِكَ الْوَلَدُ وَ لَا یصِیبُ وَلَداً إِلَّا عَلَى كِبَرِ السِّن‏» و فی أمالی الصدوق: «لم یكن ذلك الولد ألاّ كثیر الشرّ» هامش المخطوط.

[7]. همان، «یا عَلِی لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ فِی لَیلَةِ الْأَضْحَى- فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ لَهُ سِتُّ أَصَابِعَ أَوْ أَرْبَعُ أَصَابِع‏».

[8]. همان، «یا عَلِی لَا تُجَامِعْ أَهْلَكَ فِی النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ مَشْئُوماً ذَا شَأْمَةٍ فِی وَجْهِه‏».

[9]. همان، ص94، باب39، ح1. «لَیسَ لِلرَّجُلِ أَنْ یدْخُلَ بِامْرَأَةٍ لَیلَةَ الْأَرْبِعَاءِ».

[10]. در هر ماه معمولا چند روز قمر در برج عقرب است که در تقویم­های نجومی و در سالنامه تقویم قدس بیان شده است.

[11]. ر.ك: روضة المتقین، ج8، ص200، سطر11.

[12]. من لا یحضره الفقیه، ج5، ح4388. و وسایل، ج20، ص114، ب54.

[13]. وسائل الشیعةج20، ص251، باب149، ح1. «یا عَلِی لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ بَعْدَ الظُّهْرِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ فِی ذَلِكَ الْوَقْتِ یكُونُ أَحْوَلَ وَ الشَّیطَانُ یفْرَحُ بِالْحَوَلِ فِی الْإِنْسَان‏».

[14]. وسائل الشیعة،ج20، ص251، باب149، ح1. «یا عَلِی لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَكَ بَینَ الْأَذَانِ وَ الْإِقَامَةِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ حَرِیصاً عَلَى إِهْرَاقِ الدِّمَاء».

[15]. مرد شبیه زن را مخَنَّث گویند. «مردِ زن‌نما».  

[16]. وسائل الشیعة،ج20، ص257، باب156، ح1. « لَا تُجَامِعْ أَهْلَكَ وَ أَنْتَ مُخْتَضِبٌ فَإِنَّكَ إِنْ رُزِقْتَ وَلَداً كَانَ مُخَنَّثاً».

[17]. وسائل الشیعة، ج20، ص139، ب70، ح1.

[18]. وسائل الشیعة، ج20، ص253. «...لَا تُجَامِعْ أَهْلَكَ فِی أَوَّلِ سَاعَةٍ مِنَ اللَّیلِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ لَا یؤْمَنُ أَنْ یكُونَ سَاحِراً مُؤْثِراً لِلدُّنْیا عَلَى الْآخِرَة».

[19]. سفینة البحار، ج1، ص442. «فلا تقربوا النساء مِن أوّل اللّیل صیفاً و لاشتاءً، و ذلك لأنّ المعدة و العروق تكون ممتلئة و هو غیر محمود، و یتولّد منه القولنج و الفالج و اللّقوة و النقرس و الحصاة و التقطیر و الفتق و ضعف البصر و رقّته، فاذا أردتَ ذلك فلیكن  فی آخر اللیل، فأنّه اصلح للبدن  و أرجی للولد و أزكی للعقل فی الولد الذّی یقضی الله بینهما».

[20]. وسائل الشیعة، ج20، ص255، ب152، ح1. «قَالَ الصَّادِقُ ع ثَلَاثَةٌ یهْدِمْنَ الْبَدَنَ وَ رُبَّمَا قَتَلْنَ دُخُولُ الْحَمَّامِ عَلَى الْبِطْنَةِ وَ الْغِشْیانُ عَلَى الِامْتِلَاءِ وَ نِكَاحُ الْعَجَائِزِ».

[21]. ازدواج مكتب انسان‌سازی، ج2، ص209.

[22]. قانون، ترجمه عبدالرحمن شرفكندی، ج5، ص226. انتشارات سروش1385.

[23]. قانون، ترجمه عبدالرحمن شرفكندی، ج5، ص226.

[24]. وسائل الشیعة، ج20، ص148، ب74، ح1. «علی‌بن جعفر فی كتابه عن أخیه موسی‌بن جعفر (علیه السلام) قالَ سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یجَامِعُ أَوْ یدْخُلُ الْكَنِیفَ وَ عَلَیهِ خَاتَمٌ فِیهِ ذِكْرُ اللَّهِ أَوْ شَی‏ءٌ مِنَ الْقُرْآنِ أَ یصْلُحُ ذَلِكَ قَالَ لَا».

[25]. بحار، ج62، ص313.

[26]. قانون، ترجمه عبدالرحمن شرفكندی، ج5، ص227.

  تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین 
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع