آداب همبستری (5) | زمانهای مناسب آميزش
5- زمانهای مناسب آمیزش
ما در جهانی به سر میبریم كه بسیاری از عوامل بر روی ما اثر دارد؛ زیرا ما جزئی از این جهان هستیم و در این مجموعة بسیار وسیع و دارای روابط بسیار پیچیده و غالباً ناشناخته زندگی میكنیم كه یكی از این روابط، عامل زمان میباشد كه تأثیر آن بر جسم و روان انسان غیرقابل انكار است به طوری كه تحقیقات دانشمندان حكایت از این واقعیت دارد و به همین جهت دانشی به نام «كرونوبیولوژی» به وجود آمده است كه هنوز در مراحل نخستین سیر میكند. به عنوان نمونه پزشكان در اثر آزمایش و تجربه دریافتهاند كه مصرف یك دارو در ساعات مختلف از شبانهروز، تأثیرات یكسان ندارد و به همین جهت بحث «كرونوبیولوژی» و اهمیت آن در «پاتوفیزیولوژی» بیماری و دارو درمانی مطرح گشته است.[1]
دكتر پاكنژاد دربارة نقش زمان در فعالیتهای انسان میگوید:
اسلام بر دخالت شب و روز در برداشتهای آمیزش، صحّه میگذارد و كرونوبیولوژی را، هم در عبادات، و [هم در] برداشتهای لذتبخشِ حلال و صحیح، وارد میداند ... حتماً باورتان باشد، ساعات و روزها و ماهها و سالها و قرنها و مواضع خورشید و ماه و زمین و ستارگان بر آمیزش و نتیجة آمیزش (نسل) اثر حتمی الوقوع دارند و اگر تازه آنها را فهمیدهاند، چهارده قرن است كه اسلام آن را برای پیروانش بیان داشته است.[2]
آری اگر بگوییم كه علم تازه شروع كرده و الفبایش را گفته، علم فقط فهمیده فلان شب از ماه با شبی دیگر از ماه فرق داد اما هنوز تا آنجا جلو نرفته كه بتواند دستور دهد چه شبهایی باید از چه اعمالی صرفنظر كرد یا به انجام كدام اعمالی پرداخت، امّا اسلام همه را گفته است و آماده كرده و به دست ما مسلمانها داده است كه به تدریج از هركدام از آن اعمال پردهبرداری علمی میشود كه مایة مسرّت مسلمین است.[3]
از این توضیح كوتاه نتیجه میگیریم كه رابطة جنسی با همسر در همة زمانها نتیجة یكسان ندارد و اینكه در چه زمانهایی آمیزش مناسب است و در چه زمانهایی نامناسب، مطلبی است كه هنوز علم بشر بدان دست نیافته؛ بنابراین شایسته است همگی در برابر نسخة دین و وحی الاهی (که فراتر از علوم بشری است) زانوی ادب بزنیم و از دانش بیكران پیامبران و امامانِ معصوم بهره ببریم.
اینك بحثِ زمانهای مناسبِ آمیزش، در دو محور ارائه میگردد:
الف) آمیزش به منظورِ انعقاد نطفه و تولید نسل
ب) آمیزش به منظورِ ارضای غریزة جنسی و حفظ عفت و پاكدامنی
الف) زمانهای مناسبِ آمیزش به منظور انعقاد نطفه و تولید نسل
قرآن كریم در یک تشبیه دقیق، زنان را به منزلة كشتزار[4]فرض كرده و آنگاه به شوهران سفارش نموده: هرگاه خواستید [برای بذرافشانی و تولید نسل]، به كشتزار خود درآیید. « نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ » [5]
از این بیان قرآن كریم، یك پرسش به ذهن میرسد و آن اینكه مراد از ورود به كشتزار در «هر زمانی كه میخواهید» چیست؟
پاسخ) بیشك مراد از «هر زمان» زمانهای مناسب كِشت است نه زمانهای دیگر؛ زیرا قیدِ «زمانهای مناسب كشت» در همان تشبیه به كشتزار نهفته است؛ چه اینكه همه میدانیم كِشت و كار در هر زمانی مناسب نمیباشد و تازه هریك از زمانهای مناسبِ كشت نیز، نتیجة خاص خودش را دارد؛ همانند كشتِ بهاره و پاییزه كه محصولشان متفاوت است. بنابراین آیة « فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ » اولاً شامل زمانهای نامناسبِ آمیزش نمیشود و ثانیاً از جهت تبیین و توضیحِ زمانهای مناسب آمیزش سكوت اختیار كرده و دارای اجمال است و اینجاست كه پرسشی دیگر مطرح میشود و آن اینكه اجمال آیه را دربارة زمانهای مناسب آمیزش، چگونه برطرف سازیم؟
پاسخ این است كه برای شرح و توضیحِ اجمال آیه، نخست باید در قرآن جستجو كنیم و اجمال آیه را از طریق آیات دیگر برطرف سازیم[6] و در ضمن به روایات نیز رجوع نماییم زیرا دانش ما در فهم و بهرهبرداری از قرآن محدود، و جستجوی ما ناقص، و بنابراین ممكن است به همة ابعاد آن دست نیابیم. چنانكه در حدیث مشهور ثقلین سفارش شدهایم به اینكه همواره به قرآن و عترت تمسك جوییم؛ زیرا آن دو از یكدیگر جداشدنی نیستند، بلكه مبین و مفسّر یكدیگرند.
و نیز به دلیل آیة « فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ » [7] كه فرموده اگر نمیدانید از اهل ذكر و دانایان بپرسید، لازم است به خاندان عصمت و طهارت كه مصداق تام و كامل دانایان هستند رجوع كنیم و از دانش بیكران آنان بهره بریم و بدین ترتیب اجمال آیه از جهت زمانهای مناسبِ آمیزش را برطرف سازیم.
اینك جستجو در قرآن کریم ما را رهنمون میكند به اینكه برخی از زمانها برای خلوت با همسر، حلال و جایز است همانند وقت سحر، به هنگام ظهر و هنگام شب پس از نماز عشاء، چنانكه فرموده است:
« یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِیسْتَأْذِنكُمُ الَّذِینَ مَلَكَتْ أَیمَانُكُمْ وَالَّذِینَ لَمْ یبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِینَ تَضَعُونَ ثِیابَكُم مِّنَ الظَّهِیرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ... » [8]
و نیز شبهای ماه مبارك رمضان، چنانكه فرموده:
« أُحِلَّ لَكُمْ لَیلَةَ الصِّیامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَآئِكُمْ ... فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُواْ مَا كَتَبَ اللّهُ لَكُمْ »[9]
و اما جستجو در روایات كه در واقع مفسّر آیات هستند ما را به زمانهای دقیقتر رهنمون میسازد و گاه آثارِ برخی از این زمانها را نیز یادآورد میشود. چنانكه آمیزش با همسر - برای تولید نسل - در شبهای دوشنبه و سهشنبه و پنجشنبه و جمعه و ظهر پنجشنبه و عصر روز جمعه را نیكو دانستهاند. (البته در صورتی كه سایر شرایط نیز فراهم باشد).[10]
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در اینباره میفرماید:
ای علی! بر تو باد آمیزش در شب دوشنبه؛ زیرا در این میان اگر فرزندی مقدّر شود حافظ قرآن گردد و به آنچه خداوند برایش قسمت كرده خشنود شود؛
ای علی! اگر در شب سهشنبه با همسرت آمیزش كنی و در این میان فرزندی مقدر شود، پس از گواهی به یكتایی و وحدانیت خدا و گواهی به رسالت رسول خدا، [مقام والای] شهادت روزیش گردد و خداوند او را با مشركین عذاب نكند؛ و خوش نَفَس و شیرین سخن شود [و دارای] قلبی مهربان، دستی بخشنده، زبانی پاكیزه از دروغ و غیبت و تهمت.
ای علی! و اگر در شب پنجشنبه با همسرت آمیزش كنی و در این میان فرزندی مقدر شود بیشك یا فرمانروایی از فرمانروایان گردد و یا دانشمندی از دانشمندان.
و اگر در ظهر روز پنجشنبه با همسرت بیامیزی و میان شما فرزندی مقدّر گردد بیگمان تا هنگام پیری شیطان نزدیكش نشود و سرپرست و پیشوا گردد و خداوند سلامت در دین و دنیا را روزیش كند.
ای علی! و اگر شب جمعه با همسرت آمیزش كنی و فرزندی میان شما تكوین یابد به راستی خطیبی توانا و قوی گفتار گردد.
و اگر پس از نماز عصرِ روز جمعه آمیزش كنی و فرزندی میان شما تقدیر شود دانشمندی معروف و پرُآوازه گردد.
و اگر در شب جمعه، پس از نماز عشاء با همسرت بیامیزی همانا امید میرود كه فرزندت از ابدال[11] گردد، ان شاءالله.[12]
نكته
در شبهایی كه آمیزش در آن نیكو دانسته شده است به نظر میرسد مراد آخرشب باشد نه آغاز و ابتدای شب؛ زیرا امام رضا (علیه السلام) در حدیثی میفرماید:
هرگاه خواستی آمیزش كنی میبایست در آخر شب بدان مبادرت ورزی؛ زیرا آخر شب برای تندرستی بدن نیكوتر و برای تكوین فرزند امیدوارتر و برای رشد عقلی فرزندی كه خداوند تقدیر میكند، بهتر است.[13]
افزون بر این در روایات دیگر، از آمیزش در ابتدای شب نهی شده است كه در مبحث «زمانهای نامناسب آمیزش» به آنها اشاره میگردد. چه اینكه بحث «زمانهای مناسب آمیزش برای انعقاد نطفه و تولید نسل» با مبحث «زمانهای نامناسب آمیزش برای انعقاد نطفه» تكمیل میشود. بنابراین لازم است این دو مبحث همواره در كنار هم ملاحظه شوند.
ب) آمیزش به منظور ارضای غریزة جنسی و حفظ عفت و پاکدامنی
اگر كسی قصدش از عمل آمیزش، تنها كاموری جنسی و حفظ عفت و پاكدامنی باشد و به طریقی از انعقاد نطفه و تولید نسل پیشگیری كند دیگر برایش محدودیت زمانی وجود ندارد حتی در ایام مكروه؛ البته به استثناء ایام حرام (مثل ایام روزة واجب، و ایام احرام حج و اعتكاف، و ایام عادت ماهیانه زنان).[14]
شاید بتوان از آیه شریفه 222 بقره: « ... فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیثُ أَمَرَكُمُ اللّهُ... » جواز آمیزش با همسر در همة زمانها (به جز ایام حرام) را استفاده كرد؛ زیرا در این آیه میفرماید: «هرگاه زنان [از عادت ماهیانه و خون حیض] پاك شدند، از همانجا كه خداوند به شما فرمان داده است، با آنان آمیزش كنید».
آیت الله سبحانی نیز معتقد است: «هرگاه زن و مرد تحریك شوند و نیاز جنسی پیدا نمایند اگرچه در ایام مكروه هم بوده باشد، همبسترشدن با همسر لازم و مستحب است».[15]
برای آشنایی با ایام مكروه و نامناسب میتوانید به بحث بعدی مراجعه كنید.
ابن سینا معتقد است: «بهترین وقت جماع و آمیزش برای كسی كه میانهرو است، آن است كه به تجربه دریابد كه در چه فاصلهای از زمان اگر جماع داشته باشد، احساس سبكی و استراحت میكند و هوشش جمعتر میشود، آن مدّت را به ذهن بسپارد و انجام جماع را برحسب تجربة به دست آمده تنظیم كند».[16]
بنابراین آمیزش برای ارضای غریزة جنسی و حفظ عفت و پاكدامنی محدود به وقت خاصی نیست (به استثنای زمانهای حرام). چنانكه یكی از حقوق مرد بر زن آنست كه به فرمودة رسول خدا زن بایستی با هیئتی آراسته و خوشبو هرصبح و شام خود را به شوهر عرضه نماید و از این جهت آماده باشد.[17]
ناگفته نماند كه امام رضا (علیه السلام) در رسالة شریف ذهبیه برخی از ماههای سال را برای آمیزش مناسبتر دانستهاند مثل ماههای نیسان، تشرین اول، كانون آخر، شباط.[18] و نیز هنگامی كه قمر در برج حمل یا دلو باشد و بهتر از همه اینكه قمر در برج ثور باشد.[19]
[1]. ر.ك: مجله رازی، شماره8، شهریور1375، ص31. مقاله «كرونوبیولوژی و اهمیت آن در پاتوفیزیولوژی بیماری و دارو درمانی» دكتر محمدحسین پورغلامی.
[2]. ازدواج مكتب انسانسازی، ج2، ص272 و 273.
[3]. همان، ص277. امید است دانشگاهیان عزیز در رشتههای روانشناسی، روانپزشكی، پزشكی، علوم تربیتی، فیزیك، شیمی، زیستشناسی، بخشی از تحقیقات خود را به این موضوع اختصاص دهند. در این زمینه میتوان به احادیثی از این دست مراجعه كرد؛ از جمله كتاب مكارم الاخلاق طبرسی، ج2، ص386، فصل ششم: «فی اختیارات الایام».
[4]. ر.ك: تفسیر تسنیم درباره كشتزار بودن زنان، ج11.
[5]. بقره (2) آیه223. كلمه «أنّی» هم ظرف زمان است و هم ظرف مكان و هم به معنای كیف و حالت. و اما در بحث مورد نظر به معنای «هرزمان» میباشد چنانكه در روایات نیز به این معنا اشاره شده است.
[6]. زیرا قرآن، كتابی منسجم و به هم پیوسته است كه برای فهم متشابه یا مجمل آن بایستی به آیات محكم یا آیات دارای شرح و توضیح رجوع كنیم. چنانكه در روایات نیز فرمودهاند: «القرآن یفسِّر بعضه بعضاً» یعنی برخی از قرآن برخی دیگر را شرح و توضیح میدهد.
[7]. نحل(16) آیه43.
[8]. نور (24) آیه58.
[9]. بقره (2) آیه187. ترجمه: «آمیزش جنسی با همسرانتان، در شب روزهایی که روزه میگیرید، حلال است ... اکنون با آنها آمیزش کنید، و آنچه را خدا برای شما مقرر داشته، طلب نمایید».
[10]. سایر شرایط همانند: در حال حیض نبودن همسر و رعایت مکان آمیزش، با وضو بودن، دعا کردن و ... .
[11]. ابدال، افرادی صالح و پرهیزكار هستند كه دنیا از آنان خالی نمیشود و اگر یكی بمیرد خداوند بدل و عوض آن، كسی دیگر را میگذارد.
[12]. علل الشرائع، ج2، ص 516 «عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْخُدْرِی، أَوْصَى رَسُولُ اللَّهِ ص عَلِی بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع فَقَال: ... یا عَلِی عَلَیكَ بِالْجِمَاعِ لَیلَةَ الْإِثْنَینِ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ حَافِظاً لِكِتَابِ اللَّهِ رَاضِیاً بِمَا قَسَمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یا عَلِی إِنْ جَامَعْتَ أَهْلَكَ فِی لَیلَةِ الثَّلَاثَاءِ فَإِنَّهُ یرْزَقُ الشَّهَادَةَ بَعْدَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ لَا یعَذِّبُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَعَ الْمُشْرِكِینَ وَ یكُونُ طَیبَ النَّكْهَةِ مِنَ الْفَمِ رَحِیمَ الْقَلْبِ سَخِی الْیدِ طَاهِرَ اللِّسَانِ مِنَ الْغِیبَةِ وَ الْكَذِبِ وَ الْبُهْتَانِ یا عَلِی وَ إِنْ جَامَعْتَ أَهْلَكَ لَیلَةَ الْخَمِیسِ فَقُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ فَإِنَّهُ یكُونُ حَاكِماً مِنَ الْحُكَّامِ أَوْ عَالِماً مِنَ الْعُلَمَاءِ وَ إِنْ جَامَعْتَهَا یوْمَ الْخَمِیسِ عِنْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ عَنْ كَبِدِ السَّمَاءِ فَقُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ فَإِنَّ الشَّیطَانَ لَا یقْرَبُهُ حَتَّى یشِیبَ وَ یكُونُ فَهِماً وَ یرْزُقُهُ اللَّهُ السَّلَامَةَ فِی الدِّینِ وَ الدُّنْیا وَ إِنْ جَامَعْتَهَا لَیلَةَ الْجُمُعَةِ وَ كَانَ بَینَكُمَا وَلَدٌ یكُونُ خَطِیباً قَوَّالًا مُفَوَّهاً وَ إِنْ جَامَعْتَهَا یوْمَ الْجُمُعَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقُضِی بَینَكُمَا وَلَدٌ فَإِنَّهُ یكُونُ مَعْرُوفاً مَشْهُوراً عَالِماً وَ إِنْ جَامَعْتَهَا لَیلَةَ الْجُمُعَةِ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ یرْجَى أَنْ یكُونَ الْوَلَدُ بَدَلًا مِنَ الْأَبْدَالِ إِنْ شَاءَ اللَّه».
[13]. البحار، ج59، ص337. «فَإِذَا أَرَدْتَ ذَلِكَ فَلْیكُنْ فِی آخِرِ اللَّیلِ فَإِنَّهُ أَصْلَحُ لِلْبَدَنِ وَ أَرْجَى لِلْوَلَدِ وَ أَزْكَى لِلْعَقْلِ فِی الْوَلَدِ الَّذِی یقْضِی اللَّهُ بَینَهُمَا».
[14]. دلایل حرمت آمیزش در این ایام، در بحثِ «زمانهای نامناسب آمیزش» آمده است.
[15]. مسائل ازدواج و حقوق خانواده، ص166.
[16]. قانون، ترجمه شرفكندی، ج5، ص227.
[17]. وسائل، ج20، ص158، ب79، ح2، «ما حق الزوج علی المرأة؟ فقال: ... و علیها أن تطیب بأطیب طیبها و ... و تعرض نفسها علیه غدوة و عشیة ...».
[18]. بحار، ج62، ص312. نیسان (23 فروردین الی 22 اردیبهشت).
[19]. همان، ص327.
تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع