چ) شوخ‌طبعی

یكی دیگر از عوامل مهم در ایجاد محبت میان همسران، شوخی‌های نمكین و مورد پسند طرف مقابل است مزاحی كه از كنایه و تمسخر خالی باشد و آسیب‌های جانبی در پی نداشته باشد.

البته شوخ‌طبعی مثبت، یك فنّ و مهارت است كه بایستی آن را  به­دست آورد؛ زن و شوهر باید در برابر كلمات تند و خشنی كه از همسر خود می‌شنوند، متانت و سعه‌صدر نشان دهند و صحنة نزاع را به مجلس مزاح تبدیل كنند. به عنوان مثال، اگر زن عصبانی شود و بگوید: «من از كار زیاد این خانه خسته شده‌ام، زانوهایم رمق ندارد، ساكم را بر می‌دارم و به خانة پدرم می‌روم» شوهر بگوید: «تو می‌خواهی از خانة خود به خانة پدرزن من بروی!»

جدّی‌گرفتن بیش از اندازه مسائل در زندگی، سبب می‌شود روح خشك و سردی بر كانون گرم خانواده سایه افكند و محبت و طراوت و شادابی آن را به افسردگی بدل نماید. بنابراین بهتر است زن و شوهر، شوخ‌طبعی را بخشی از زندگی روزانه خود قرار دهند تا با این كار، بار زندگی را سبك و خستگی را از جان و تن همدیگر بیرون آورند، كه این خود عبادتی ارزنده است.

شوخی، سبك‌بالی و احساس خوبی ایجاد می‌كند و به ما می‌آموزد كه از چشم‌انداز بهتری به مشكلات خود نگاه كنیم چه این‌كه زندگی دارای جهات گوناگون است.

گاهی اوقات ما چنان در جدّی‌بودن گرفتار می‌شویم كه جهتِ مثبت و روشن‌تر زندگی را فراموش می‌كنیم و توجه خود را كاملاً به جهت منفی و تاریك زندگی متمركز می‌‌سازیم. زندگی بیش از این‌كه به دید منطقی مورد مداقّه قرار گیرد، بایستی از سرچشمه عواطف سیراب شود. چهره بیش از اندازه جدّی در خانواده می‌تواند منشأ آسیب‌های فراوان گردد. همسر، بیرون از منزل ممكن است در محدوده قواعد و مقررات به سمت و سوی جدّی‌بودن سوق داده شود؛ اما باید بداند كه منزل محل كار نیست؛ بنابراین اگر شوهر یك قاضی و یا یك نظامی است و در دادگستری یا پادگان، بسیار جدّی است و در چارچوب تند مقرّرات قرار دارد، باید جریان منزل و روابط خانوادگی را از قواعد بیرون از خانه جدا سازد و در محیط خانه از فنّ شوخی غافل نماند. زن نیز اگر مدیر یك مدرسه یا مركز درمانی است و با دیگران در یك چارچوب خاصّی مطابق قواعد، ارتباط برقرار می‌كند در درون خانه بایستی یك همسر مهربان و پرُعاطفه باشد و از فنّ شوخی استفاده نماید. برخی از صاحب‌نظران معتقدند: «هنگامی كه یكی از زوجین شوخ‌طبع باشد، میزان تضادّ میان آنان 67 درصد كمتر است»[1] و به همان اندازه مهر و محبت بیشتر.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید:

المؤمن دَعِبٌ لَعِبٌ و المنافِقُ قَطِبٌ غَضِبٌ .[2]

مؤمن شوخ و شنگ است و منافق اخمو و عصبانی.

امام صادق (علیه السلام)  نیز می‌فرماید:

مَا مِن مُؤمن إلاّ و فیهِ دُعابَةٌ [قال الرّاوی] قلتُ: وَ ما الدُّعابَةُ؟ قال: المِزاحُ.[3]

هیچ مؤمنی نیست، مگر این‌كه در او «دُعابه» هست. راوی می‌گوید: عرض كردم: دُعابه چیست؟ فرمود: شوخی.

 

چند نكته دربارة شوخی

نكته یكم این‌كه، استفاده از شوخی، نیازمند اِعمال دقت است، چون در صورتی كه  شوخی در جای خودش نباشد، ممكن است نشانه‌ای از بی‌اعتنایی به احساسات به­شمار آید و نتیجه‌اش معكوس به­بار آورد و شاید  به همین جهت است كه امیرمؤمنان (علیه السلام)  فرموده است: شوخی، كینه بر جای می‌گذارد. «المِزاحُ یورِثُ الضَّفائنَ».[4]

دیگر این‌كه، شوخی حدّ و اندازه دارد؛ زیرا زیاده‌روی در آن سبب كاستی در شخصیت می‌شود. چنان‌كه امیرمؤمنان (علیه السلام)  فرموده است: شوخی زیاد، ارج و احترام را می‌برد و سبب دشمنی می‌شود. «كَثرَةُ المِزاحِ تُذهِبُ البَهاءَ و تُوجِبُ الشَّحناء».[5]

و نیز فرموده است: زیاده‌روی در شوخی، حماقت است. «الإفراطُ فِی المَزحِ خُرقٌ».[6]

نكته سوم این‌كه، از شوخی بی‌حدّ و مرز و به­ویژه از تمسخر و دست‌انداختن همسر باید خودداری كرد. این كار در حضور دیگران، حتی در حضور بچه‌ها، نقش مخرب‌تری دارد.

و چهارم این‌كه، در حضور همسر، نباید با زنان یا مردان دیگر، خارج از حدود شرع و عرف و اخلاق مزاح كرد.

و پنجم این‌كه، نباید به شوخی، در حضور همسر سخن از ازدواج مجدد به میان آورد. متأسفانه برخی از آقایان برای تفریح و سرگرمی با این شیوة آزاردهنده با همسران خود شوخی می‌كنند و موجبات ناخشنودی همسر خویش را فراهم می‌آورند.

 

[1]. برگرفته از «همسران سازگار» ص120.

[2]. میزان الحكمة، ح18855.

[3]. همان، ح18856.

[4].همان، ح18866.  

[5]. همان، ح18895.

[6]. همان، ح18901.

تهیه و تنظیم : کانون فرهنگی تبلیغی امین 
حق نشر محفوظ / با ذکر منبع بلامانع